Kointegrasyon Analizi


Zaman serilerinde karşılaşılan en önemli sorun, serilerin zamanın etkisini üzerinde taşımaları ve zamanla birlikte artma eğiliminde olmalarıdır. Bu durum, değişkenler arasında ilişkilerde sahte regresyonlara sebep olmaktadır.  Bu durumda ise t, F vb. ters sonuçlarını gerçekte anlamlı olmadığı halde anlamlı olarak gözükmektedir. Seriler arasında zamanın etkisinden arındırılmış gerçek ilişkileri ortaya koymak için, öncelikle serilerin durağan hale getirilmesi gerekir. Genellikle zaman serilerinin birinci yada ikinci farkı alınarak seri durağan hale gelmektedir. Yine serinin durağanlaşması için serinin logaritması, logaritmasının farkının alınması, DF, ADF gibi istatistiklerde kullanılır.

 

Durağan olmama, değişkenin zaman içerisindeki seyrinin beklenen değer etrafında toplanmamasına yol açar. Bu nedenle değişkene ilişkin sağlıklı tahminler yapılabilmesi için serinin durağanlaştırılması gerekmektedir. Eğer stokastik bir süreç mevcut ise, değişken için fark alma işlemi uygulanması gerekir. Fark alma, değişkene ilişkin uzun dönem bilgisinin kaybolmasına yol açar. Çünkü fark alma uzun dönem çözümüne izin vermez. İki değişkenin yer aldığı modelde, değişkenlerin doğrusal bileşimi durağansa, farklarını almak spesifikasyon hatasına yol açar.

 

Bu noktadan hareketle, makro ekonomik çalışmalarda zaman serilerinin birçoğunun durağan olmadığı gerçeği, dikkatleri kointerasyon analizine yöneltmiştir. Gerçekte tek başlarına durağan olmayan zaman serilerinin, belirli bir integre seviyesinde doğrusal bileşimlerinin durağan  bir süreç oluşturduğu kointerasyon analizi ile değişkenler arasında uzun dönem ilişkiler ortaya konulabilmektedir. Bu durumu basit bir modelle açıklayalım;

 

Yt= β0+β1 Xt

 

Yukarıdaki modelde yer alan iki değişkeni farkları alınmak suretiyle durağan iki seri olduğunu varsayalım. Bu iki serinin düzey değerleri ile yapılan analizlerde, elde edilen test sonuçları sahte regresyon olduğu gösterecektir. Gerçekte anlamlı olmayan t ve F istatistikleri anlamlı gözükecek ve yanıltıcı sonuçlar elde edilecektir. Farkı alınarak yapılan analizlerde ise uzun dönem bilgisi yok olacaktır. Seriler arasında kointegrasyon ilişkisi araştırıldığında, uzun dönemde birlikte hareket eden bir yapı söz konusu ise, modele ilişkin hata terimi durağan yapıya sahip olacaktır.

 

ut=Yt – β0 – β1 Xt

ut~N(O;σ2)

(Not: σ2 varyansı ifade etmektedir.)

 

Burada hata terimi, hata düzeltme modelinde yer alarak, dengesizlik hatası adını alacaktır. Bu şekilde kısa ve uzun dönem bilgileri arasında bir ilişki kurulmuş olacaktır. Böylece serilerin farklarını almak yerine düzey değerleri ile kurulan ilişki, uzun dönem bilgisini yansıtmayacaktır. Düzey değerleri ile elde edilen regresyon artık sahte değil, anlamlıdır. Seviyesinde durağan seriler arasında kointegrasyon ilişkisinin araştırılmasına gerek yoktur.

 

Durağan olmayan serilerin farklının alınması nedeniyle, değişkenler arasında kısa dönemler arasında gözlemlenecek ilişkiler, bu yöntemin kullanılması ile uzun döneme yayılmaktadır. Değişkenler kısa dönemde kendilerine özgü şoklarla değil, uzun dönemde değişkenleri ortak olarak ifade edilecek stokastik trendlere sahip olacaklardır. Böylece uzun dönemde değişkenler arasında gözlenen ilişki ve elde edilen uzun dönem katsayıları hata düzeltme modellerinde yerine koyularak, dinamik denge durumuna ulaşılacaktır.

02 Şubat 2011 tarihinde Diğerleri, Genel, İstatistik içinde yayınlandı ve , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin. Yorum yapın.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: